پناه ببر كه خداوند در قرآن فرموده : وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ . . . « 1 » ولى بايستى شرط اين پناه بردن را آموخت . من حقير در طول عمر طبابت 6 - 25 ساله‌ام اعم از پزشك عمومى يا متخصص به اين نتيجه رسيده‌ام كه دارو وقتى مؤثر است كه بيمار به پزشك خود اعتماد داشته باشد . به عبارت ديگر مهم نيست كه براى تسكين درد بيمار ، چه داروئى به او مىدهيم . مهم اين است كه بيمار چقدر به تجويزكننده دارو اعتقاد داشته باشد . گاهى داروئى كه مسكن نبوده است ، با جلب اعتماد بيمار به عنوان مسكن به او داده شده و اثر تسكينى قابل توجهى هم داشته است . قسمت سوم بحث بررسى شفا از ديدگاه اسلامى - قرآنى و ارتباط آن با علوم جديد مىباشد . اين قسمت بحث كمى تخصصىتر و احتمالا خسته‌كننده است و اميدوارم كه بتوانم در حد توان از عهده آن برآيم و تحفه‌اى هرچند ناچيز تقديم نمايم . در ابتداى بحث اشاره‌اى كوتاه به دو سيستم خودكار بدن داشتيم ، سمپاتيك و پاراسمپاتيك . سيستم اول اورگانيسم را در جهت پركارى ، تلاش ، جنگ و گريز ، بيخوابى ، . . . و سيستم دوم در جهت رخوت ، بيحالى ، خورد و خواب و آرامش پيش مىبرد . غلبه سيستم اول باعث بيدار شدن از خواب و به عبارتى مقاومت در مقابل مرگ و دومى در جهت خواب و آرامش هدايت مىنمايد . جدال هميشگى بين اين دو سيستم وجود دارد و توازن اين دو باعث زندگى معمول مىشود ( 2 ) . علىرغم اينكه اين دو سيستم بطور خودكار انجام وظيفه مىنمايد . ولى اراده و خواست انسان و ديگر حيوانات مىتواند در كار اين دو دخالت‌هائى داشته باشد . مثلا گربه اگر تصميم جنگ با گربه يا حيوانى ديگر را داشت چنانچه زخمى شود ، خون‌ريزى چندانى پيدا نمىكند ( عروق در اين حالت با داشتن

--> ( 1 ) . يونس ( 10 ) ، آيه 57